Tháng 5 năm 2008, SM Entertainment giới thiệu một nhóm nhạc nam năm thành viên bằng một cụm từ không thuộc về thế giới các nhóm thần tượng: “contemporary band”. Họ không phải một ban nhạc. Và phần giải thích cụm từ ấy nghĩa là gì cũng không dài. Bài đánh giá SHINee bắt đầu từ đây, bởi 18 năm sau đó đã được dùng để lấp đầy cụm từ ấy, từng mảnh một.
Mười tám năm sau, vào tháng 6 năm 2026, mini album thứ sáu Atmos đạt vị trí số 1 trên bảng iTunes Top Albums tại 28 khu vực và lọt Top 10 tại 44 khu vực. Nhóm có mini album ra mắt Replay bán được 32.171 bản đã ghi nhận 393.553 bản với album phòng thu gần nhất. Ở khoảng giữa đó, tháng 3 năm 2015, họ tổ chức những buổi diễn đơn lẻ đầu tiên tại Tokyo Dome trong hai đêm. Điều họ làm suốt 18 năm ấy không phải giữ lấy một vị trí đang hiệu quả, mà là thay đổi âm thanh của chính mình trước, mỗi lần một lần.
1. Nhóm thay đổi âm thanh của mình trước người khác
Nghe hết đĩa nhạc của SHINee theo thứ tự, nó nghe giống một dòng thời gian của âm thanh K-pop hơn là hành trình của một nhóm. Họ khởi đầu từ R&B và dance pop, chuyển sang deep house năm 2015, sang cách đọc lại âm thanh retro năm 2016, rồi sang hip-hop năm 2023.
Bảng 1. Những chuyển hướng âm thanh chính của SHINee
| Phát hành | Album | Hướng đi |
|---|---|---|
| 2008 | Replay | R&B và dance pop |
| 2012 | Sherlock | New jack swing và hip-hop |
| 2015 | Odd | Deep house |
| 2016 | 1 of 1 | Âm thanh retro được đọc lại |
| 2023 | Hard | Hip-hop |
Điều đáng chú ý trong danh sách này không phải độ rộng của thể loại mà là thứ tự. Khi “View”, ca khúc chủ đề của Odd, ra mắt năm 2015, thị trường nhóm nam bị chi phối bởi những âm thanh điện tử nặng. Họ chọn deep house, được dựng trên khoảng trống. Điều này giống với việc dịch chuyển trước khi xu hướng tới hơn là chạy theo xu hướng.
Ví dụ rõ nhất về cách nhóm này xử lý âm thanh là mini album Sherlock năm 2012. Ca khúc chủ đề “Sherlock (Clue + Note)” đúng như tên gọi của nó: hai bài hát được nung chảy thành một. “Clue” mang phần nhạc nền dựa trên new jack swing và hip-hop, “Note” mang phần điệp khúc do giọng hát dẫn dắt, rồi cả hai được tháo rời và lắp lại thành một bản duy nhất. Nó được ghi nhận là hybrid remix đầu tiên của K-pop, và tạp chí âm nhạc Mỹ Rolling Stone đã dẫn nó như một ví dụ cho thấy K-pop có thể thử nghiệm đến đâu.
Quy mô sản xuất cũng không phải quy mô thông thường. Khoảng 30 người từ bộ phận A&R của SM Entertainment đã xem xét hơn 100 ca khúc dự tuyển trước khi chọn ra hai bài. Từ một trăm bài hát mà ra một bài.
Tung ra âm thanh còn lạ tai trước rồi chờ thị trường bắt kịp là một khuôn mẫu lặp lại ở một nhóm trẻ hơn cùng công ty. Mười năm của NCT 127, những người thời kỳ đầu từng nhận các bình luận về việc âm thanh của họ xa lạ đến mức nào, nằm trên cùng một mạch.
Người đã viết những bài hát
Thành viên đẩy phần âm nhạc của nhóm này từ bên trong là Jonghyun. Theo thống kê của Wikipedia, anh tham gia viết lời hoặc sáng tác 80 ca khúc, và được xem là thần tượng đầu tiên của SM tham gia một cách thực chất vào khâu sản xuất album.
Lời anh viết giữ lại dấu vết của một người chơi đùa với cấu trúc. “Spoiler”, ca khúc mở đầu album phòng thu thứ ba năm 2013, đúng như tựa đề gợi ý: tên các bài hát của một album sẽ phát hành thành hai phần đã được giấu sẵn trong lời. “View” năm 2015 cũng ra đời từ ngòi bút của anh.
Anh còn làm nhạc ở ngoài sân khấu. Trong khoảng ba năm, từ tháng 2 năm 2014 đến tháng 4 năm 2017, anh dẫn một chương trình phát thanh khuya trên MBC FM4U, lấy những câu chuyện thính giả gửi đến rồi biến chúng thành lời và bài hát để phát trên sóng. Công việc lắng nghe câu chuyện của ai đó rồi làm ra một bài hát từ đó, anh làm đều đặn.
Ngày 18 tháng 12 năm 2017, anh qua đời. Tháng 1 năm sau, các thành viên còn lại cho biết qua những lá thư viết tay rằng họ sẽ tiếp tục dưới cái tên SHINee.
Ngày 25 tháng 5 năm 2025, nhân kỷ niệm 17 năm của nhóm, album đĩa đơn Poet | Artist được phát hành. Ca khúc chủ đề là bài anh đã viết và sáng tác lúc còn sống, và phần hát demo của anh nằm trên bản thu đúng như nó đã được để lại. Tựa đề trùng với album ra mắt sau khi anh mất năm 2018, và bao bì cũng đi theo thiết kế của album đó. Album này bán được 309.641 bản.
Việc hoàn thành một bài hát có lẽ đã đòi hỏi anh phải đối diện với những gì mang trong mình. Những bài hát ra đời theo cách ấy đã giúp người khác đi qua những giai đoạn khó khăn. Là một trong số đó, tôi để lại ở đây một lời cảm ơn muộn màng.
2. Vũ đạo khiến năm người trông như một
Điều thú vị ở Sherlock là những gì nó làm trong âm nhạc và những gì nó làm trong vũ đạo đến từ cùng một ý tưởng.
Vũ đạo do biên đạo người Mỹ Tony Testa thực hiện. Đó là dự án K-pop đầu tiên của ông, và ông hoàn thành nó trong mười ngày khi đi lại giữa Hàn Quốc và Mỹ. Ông lấy ý tưởng từ hiệu ứng bóng đổ trong phim The Matrix, và mục tiêu là khiến năm người trên sân khấu trông như một người.
Bài hát nung chảy hai bản thành một. Vũ đạo khiến năm người được đọc như một. Trong cùng một album, âm nhạc và phần trình diễn đã giải cùng một bài toán theo cách riêng của mình. Đây là điểm mà vũ đạo trong K-pop thôi làm phần phụ của bài hát và trở thành thứ được thiết kế ở cùng tầng với chính bài hát.
Vũ đạo của mini album Everybody năm 2013 cũng mang tính chất ấy. Nó chuyển một chú lính đồ chơi lên dây cót thành chuyển động, các bước được nối vào nhau sao cho một thành viên trông như đang điều khiển thành viên khác. Nhịp máy móc của bài hát và concept của video ca nhạc được lặp lại thêm một lần trên sân khấu.
3. Họ không thiết kế một album, họ thiết kế cấu trúc của các album
Nhóm này không có thứ thường được gọi là vũ trụ tự sự. Thay vào đó là một thứ khác. Họ thiết kế một album sẽ chia làm mấy phần, các phần ấy đến theo thứ tự nào, và chúng trở thành gì khi ghép lại.
Album phòng thu thứ ba năm 2013 là ví dụ rõ nhất. Nó được phát hành thành hai album, Chapter 1: Dream Girl – The Misconceptions of You và Chapter 2: Why So Serious? – The Misconceptions of Me, rồi phát hành lại dưới tên The Misconceptions of Us gộp cả hai. Phần đầu xử lý những hiểu lầm hướng ra ngoài, phần sau những hiểu lầm về chính mình, và bản gộp làm cho hai thành một. Bài hát đặt ở lối vào của cấu trúc này là “Spoiler” đã nhắc ở trên. Vì tên các bản nhạc của cả hai album đều giấu trong lời của nó, đến cuối bài đầu tiên người nghe đã đi qua toàn bộ mục lục.
Album phòng thu thứ sáu năm 2018, The Story of Light, chuyển phương pháp này sang màu sắc. Nó được phát hành thành ba EP, mỗi bìa mang một trong ba màu cơ bản của ánh sáng, và album kết gộp cả ba được khép lại bằng màu trắng. Việc chồng cả ba màu cơ bản sẽ ra màu trắng đã được thực hiện bằng chính thứ tự phát hành. Ở đây thiết kế bìa không phải phần phụ của album mà là một phần của câu chuyện.
Việc không cố định bản sắc vào một thứ duy nhất còn xuất hiện dưới hình thức khác tại cùng công ty. Hành trình của Red Velvet, nơi việc đổi concept mỗi lần lại trở thành chính bản sắc, vận hành như vậy.
4. Thứ đã đỡ lấy 18 năm
Với một nhóm hoạt động 18 năm, câu hỏi đáng đặt ra liên quan đến cách họ tiếp tục hơn là những gì họ đã làm.
Đã có những quãng dài nhóm này không thể đứng cùng nhau. Bắt đầu từ Onew vào tháng 12 năm 2018, các thành viên lần lượt dừng hoạt động để thực hiện nghĩa vụ quân sự, và người cuối cùng, Taemin, trở lại vào tháng 4 năm 2023. Rồi từ năm 2024, mỗi thành viên ở một công ty khác nhau. Onew chuyển sang Griffin Entertainment và Taemin sang Galaxy Corporation, trong khi Key và Minho gia hạn hợp đồng với SM Entertainment.
Nếu xếp cạnh nhau tên các album ra mắt solo mà mỗi người phát hành trong quãng ấy, sẽ thấy một điều khác. Nó bắt đầu với ACE của Taemin năm 2014, rồi BASE của Jonghyun năm 2015, FACE của Key và VOICE của Onew năm 2018, và CHASE của Minho vào tháng 12 năm 2022. Suốt tám năm, đó là những album mỗi người phát hành một mình, vậy mà người đến sau vẫn nhận lấy tên của người đi trước. Minho, người đến lượt cuối cùng, kể rằng khi chuẩn bị album của mình anh đã giữ trong đầu mối liên hệ với những lần phát hành trước đó.
Việc đứng cùng nhau cũng không dừng lại sau khi các công ty tách ra. Tháng 5 năm 2025 họ tổ chức buổi diễn kỷ niệm 17 năm trong ba ngày và phát hành album đĩa đơn Poet | Artist. Năm 2026 họ nối tiếp ba ngày biểu diễn từ cuối tháng 5, rồi phát hành Atmos vào tháng 6. Kể từ khi tách công ty, đó là hai năm liên tiếp.
Trong K-pop, việc các thành viên kết thúc ở những công ty khác nhau từ lâu được đọc như tín hiệu rằng một nhóm đã kết thúc. Nhóm này đang dựng nên một trường hợp cho thấy phương trình ấy không nhất thiết đúng. Ngay cả khi phân tán, nhóm này vẫn tiếp tục là một nhóm. Đặt cạnh trường hợp của BIGBANG, những người đạt 20 năm trong cùng thế hệ, có thể thấy các nhóm trường thọ đều tìm ra điều kiện riêng của mình để đi tiếp.
5. Và bây giờ
Ngày 1 tháng 6 năm 2026, đúng dịp kỷ niệm 18 năm của nhóm, mini album thứ sáu Atmos xuất hiện. Nó mang sáu bài hát, và công ty mô tả đây là tác phẩm mà màu sắc riêng của nhóm hiện ra rõ nhất.
Kết quả đến ngay sau khi phát hành. Trên bảng iTunes Top Albums nó giành vị trí số 1 tại 28 khu vực, lọt Top 10 tại 44 khu vực, và dẫn đầu Worldwide Album Chart. Tại Nhật Bản nó đạt vị trí số 1 trên Oricon Weekly Digital Album Ranking trong tuần đầu tháng 6. Tại Hàn Quốc nó bán được 152.863 bản.
Cùng lúc đó, mỗi người vẫn di chuyển trên làn đường của mình. Album solo và lưu diễn, công việc diễn xuất và truyền hình chạy theo từng thành viên, và những hoạt động ấy quay song song với lịch của nhóm. Hiện tại của một nhóm bước sang năm thứ 18 không phải là chọn giữa đội hình đầy đủ và công việc cá nhân. Là cả hai, đặt cạnh nhau. Một trong những lối đi ấy là của Taemin, người đã đi đến chỗ tự mình lên kế hoạch và sản xuất trọn một album.
Quay lại lời giới thiệu năm 2008 ấy, “contemporary band” hóa ra không phải tên của một thể loại. Nó gần với một lời tuyên bố hơn: rằng họ sẽ hỏi lại, mỗi lần một lần, âm thanh của khoảnh khắc này là gì. Trong 18 năm, nhóm này đã ném ra câu hỏi ấy hơn sáu lần, và mỗi lần đều đổi câu trả lời.
Vì thế lúc này khó mà đoán được album kế tiếp sẽ có âm thanh ra sao. Việc không thể đoán được, có lẽ, là câu chính xác nhất có thể nói về nhóm này.